Υπερωρίες Δημοσίων Υπαλλήλων 2026: Πόσο Πληρώνονται

Η απογευματινή υπερωρία στο Δημόσιο αμείβεται με σκέτο το ωρομίσθιο. Ο συντελεστής που ορίζει ο νόμος είναι 1,00, δηλαδή καμία προσαύξηση, ενώ η ίδια ώρα στον ιδιωτικό τομέα θα έφερνε 40% πάνω από το κανονικό ωρομίσθιο. Στις κρατήσεις όμως η εικόνα αντιστρέφεται: οι υπερωρίες των δημοσίων υπαλλήλων δεν φέρουν καμία απολύτως ασφαλιστική εισφορά.

Το καθεστώς ορίζεται στο άρθρο 20 του Ν.4354/2015 και δουλεύει με εντελώς διαφορετική λογική από την εργατική νομοθεσία του ιδιωτικού τομέα: άλλο ωρομίσθιο, άλλοι συντελεστές, άλλα όρια, άλλες κρατήσεις. Όποιος μεταφέρει τους κανόνες του ιδιωτικού τομέα στο δημόσιο εκκαθαριστικό βγάζει λάθος νούμερο σε κάθε γραμμή.

Υπερωρίες δημοσίων υπαλλήλων συνοπτικά

• Ωρομίσθιο: 1/280 του βασικού μισθού του μισθολογικού κλιμακίου, χωρίς επιδόματα.
• Καθ' υπέρβαση του ωραρίου: ×1,00 απογευματινή, ×1,30 νυχτερινή εργάσιμων, ×1,40 και ×1,45 για Κυριακές και εξαιρέσιμες.
• Προς συμπλήρωση του ωραρίου: προσαύξηση 60% ή 75%, όχι ολόκληρη ώρα.
• Όρια ανά εξάμηνο: 120 ώρες απογευματινής, 96 νυχτερινής, 96 εξαιρέσιμων.
• Κρατήσεις: καμία εισφορά ΕΦΚΑ, μόνο 2% υπέρ Μ.Τ.Π.Υ. στους μετόχους και φόρος.
• Χωρίς εγκριτική απόφαση δημοσιευμένη στο ΦΕΚ, η υπερωριακή απασχόληση δεν αποζημιώνεται.

Το ωρομίσθιο βγαίνει από τον βασικό μισθό, διαιρεμένο με 280

Εδώ ξεκινά η μεγαλύτερη παρανόηση. Στον ιδιωτικό τομέα το ωρομίσθιο προκύπτει από τις μικτές αποδοχές διά 166,67. Στο Δημόσιο ο νόμος λέει κάτι πολύ πιο περιοριστικό: το ωρομίσθιο ορίζεται στο ένα διακοσιοστό ογδοηκοστό του βασικού μισθού του μισθολογικού κλιμακίου της εκπαιδευτικής κατηγορίας.

Δύο διαφορές συσσωρεύονται. Η πρώτη είναι ο διαιρέτης, 280 αντί για 166,67. Η δεύτερη, που κοστίζει ακόμη περισσότερο, είναι η βάση: μετράει μόνο ο βασικός μισθός του κλιμακίου. Το επίδομα θέσης ευθύνης, η οικογενειακή παροχή, το επίδομα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, το επίδομα απομακρυσμένων περιοχών — τίποτα από αυτά δεν μπαίνει στον υπολογισμό της υπερωρίας.

Το ωρομίσθιο ανεβαίνει με το κλιμάκιο, όχι με τα χρόνια αυτά καθαυτά. Υπάλληλος Δ.Ε. με δέκα χρόνια υπηρεσίας βρίσκεται στο ΜΚ4 με βασικό 1.178€, οπότε το ωρομίσθιό του διαμορφώνεται στα 4,21€.

Τέσσερις συντελεστές, και ο πρώτος είναι ο πιο παρεξηγημένος

Η παράγραφος Α3 του άρθρου 20 δεν μιλά για προσαυξήσεις. Ορίζει ωριαία αποζημίωση ως πολλαπλάσιο του ωρομισθίου, και το πολλαπλάσιο ξεκινά από τη μονάδα.

Η πρώτη γραμμή είναι που ξενίζει: η απογευματινή υπερωρία πληρώνεται όσο και μια κανονική ώρα εργασίας, χωρίς κανένα κίνητρο. Δεν πρόκειται για παράλειψη του νομοθέτη. Η λογική του άρθρου 20 είναι ότι η αποζημίωση καλύπτει τον επιπλέον χρόνο, όχι ότι τον επιβραβεύει, και η προσαύξηση εμφανίζεται μόνο όταν η εργασία μετατοπίζεται σε νυχτερινές ώρες ή σε ημέρες ανάπαυσης.

Η βάρδια μέσα στο ωράριο δεν είναι υπερωρία

Δεύτερη κατηγορία, και η πιο συχνή αιτία σύγχυσης στα νοσοκομεία, στα τελωνεία και στις υπηρεσίες που λειτουργούν σε εικοσιτετράωρη βάση. Όταν η νυχτερινή βάρδια ή η βάρδια αργίας βρίσκεται μέσα στο υποχρεωτικό εβδομαδιαίο ωράριο, δεν είναι υπερωριακή απασχόληση. Η ώρα ήδη μισθοδοτείται από τον τακτικό μισθό, οπότε η παράγραφος Β2 δίνει μόνο την προσαύξηση: 60% του ωρομισθίου για νυχτερινή εργάσιμων ημερών και 75% για Κυριακές και εξαιρέσιμες.

Για τον υπάλληλο Δ.Ε. του παραδείγματος, με ωρομίσθιο 4,21€, ένας μήνας με 40 νυχτερινές ώρες και 16 ώρες αργίας μέσα στο ωράριο αποδίδει 101,04€ και 50,52€ αντίστοιχα, δηλαδή 151,56€ μικτά. Μετά την κράτηση Μ.Τ.Π.Υ. και τον φόρο, στο χέρι μένουν 118,53€.

Καμία ασφαλιστική εισφορά: το πλεονέκτημα που δεν φαίνεται

Εδώ το Δημόσιο έχει καθαρό προβάδισμα, και οι περισσότεροι υπάλληλοι δεν το γνωρίζουν. Οι αποζημιώσεις του άρθρου 20 δεν υπόκεινται σε εισφορές κύριας σύνταξης, επικουρικής, εφάπαξ ή υγειονομικής περίθαλψης. Ο λόγος είναι ότι δεν έχουν χαρακτήρα τακτικών αποδοχών, και η μη υπαγωγή τους ισχύει από την 1η Ιουλίου 2018 με την εγκύκλιο Φ10042/οικ.13567/329/2018 του Υπουργείου Εργασίας.

Απομένουν δύο κρατήσεις. Η πρώτη είναι το 2% υπέρ του Μετοχικού Ταμείου Πολιτικών Υπαλλήλων επί των πάσης φύσεως πρόσθετων αμοιβών, που το οφείλουν μόνο οι μέτοχοι του Ταμείου. Όσοι δεν είναι μέτοχοι δεν έχουν καμία κράτηση: το 1% που τους αφορούσε παλαιότερα καταργήθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2015 με τον Ν.4254/2014. Προσοχή στους Ο.Τ.Α., όπου η συμμετοχή είναι προαιρετική και όχι ανύπαρκτη — ο υπάλληλος δήμου που έχει εγγραφεί οφείλει κανονικά το 2%. Ποιος πληρώνει και ποιος όχι αναλύεται στο προαιρετικό Μ.Τ.Π.Υ. σε Ο.Τ.Α. και Ν.Π.Δ.Δ.. Η δεύτερη κράτηση είναι ο φόρος μισθωτών υπηρεσιών, που υπολογίζεται με τον οριακό συντελεστή του υπαλλήλου.

Παράδειγμα Υπολογισμού: υπάλληλος Δ.Ε. με δέκα χρόνια υπηρεσίας

Μόνιμος υπάλληλος, μισθολογικό κλιμάκιο ΜΚ4, βασικός μισθός 1.178€, μέτοχος Μ.Τ.Π.Υ., χωρίς εξαρτώμενα τέκνα. Μέσα στον μήνα εργάζεται 20 ώρες απογευματινής υπερωριακής και 8 ώρες νυχτερινής εργάσιμων ημερών.

Στις 28 ώρες πρόσθετης εργασίας, ο υπάλληλος κρατά το 78% του μικτού ποσού.

Μια λεπτομέρεια που αλλάζει την εικόνα: ο συνάδελφός του με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου, που δεν είναι μέτοχος του Ταμείου, δεν γλιτώνει ολόκληρο το 2%. Επειδή η κράτηση μειώνει και τη φορολογητέα βάση, το καθαρό του για τις ίδιες ώρες είναι 101,98€, δηλαδή 1,56€ παραπάνω και όχι 2,56€. Το κράτος επιστρέφει ένα μέρος της κράτησης μέσω μικρότερου φόρου.

Πόσο απέχει από τον ιδιωτικό τομέα

Η σύγκριση γίνεται δίκαιη μόνο με παρόμοιες μικτές μηνιαίες αποδοχές. Μισθωτός του ιδιωτικού τομέα με 1.200€ μικτά, πλήρους απασχόλησης, που δουλεύει τις ίδιες 28 ώρες ως νόμιμη υπερωρία (20 απλή και 8 νυχτερινή), εισπράττει 293,28€ μικτά. Μετά από 26,95€ εισφορές και 58,33€ φόρο, του μένουν 208,00€.

Απέναντι στα 100,42€ του δημοσίου υπαλλήλου, η διαφορά είναι σχεδόν διπλάσια, και προκύπτει σχεδόν εξ ολοκλήρου από τον διαιρέτη. Η απαλλαγή από τις εισφορές, όσο γενναιόδωρη κι αν ακούγεται, δεν αντισταθμίζει το γεγονός ότι η ώρα υπολογίζεται πάνω σε βασικό μισθό διαιρεμένο με 280. Όποιος ακούει ότι «στο Δημόσιο οι υπερωρίες δεν έχουν κρατήσεις» και συμπεραίνει ότι πληρώνονται καλύτερα, βγάζει το αντίθετο συμπέρασμα από αυτό που δείχνουν τα νούμερα. Η αναλυτική εικόνα των προσαυξήσεων του ιδιωτικού τομέα υπάρχει στο άρθρο για το πώς πληρώνονται υπερωρίες, νυχτερινά και αργίες.

Χωρίς απόφαση στο ΦΕΚ δεν πληρώνεται τίποτα

Αυτό στην πράξη δεν είναι τόσο απλό όσο ακούγεται. Η υπερωριακή απασχόληση δεν εγκρίνεται από τον προϊστάμενο του τμήματος. Εγκρίνεται με απόφαση του καθ' ύλην αρμόδιου Υπουργού, του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης, του Δημάρχου ή του Περιφερειάρχη για τους Ο.Τ.Α., ή του διοικητικού συμβουλίου για τα νομικά πρόσωπα. Και η απόφαση δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Το περιεχόμενό της είναι δεσμευτικό: καθορίζει τον αριθμό των υπαλλήλων, το χρονικό διάστημα και τις ώρες υπερωριακής απασχόλησης, μέσα στα όρια των εγγεγραμμένων πιστώσεων του προϋπολογισμού. Ώρες που δουλεύτηκαν εκτός αυτού του πλαισίου δεν έχουν νόμιμο έρεισμα για αποζημίωση, όσο πραγματική κι αν ήταν η εργασία. Στη δημόσια συζήτηση για τις απλήρωτες υπερωρίες, αυτό το σημείο συχνά παραλείπεται.

Τα όρια των 120, 96 και 96 ωρών — και τι σημαίνουν σε ευρώ

Τα ανώτατα όρια μετρώνται ανά εξάμηνο και ανά υπάλληλο: 120 ώρες απογευματινής υπερωριακής, 96 ώρες νυχτερινής και 96 ώρες Κυριακών ή εξαιρέσιμων. Ορισμένες κατηγορίες έχουν δικά τους πλαφόν, όπως τα πληρώματα ασθενοφόρων του ΕΚΑΒ με 200 ώρες και οι υπηρεσίες καθαριότητας των Ο.Τ.Α. α΄ βαθμού με 180 ώρες.

Αν ο υπάλληλος Δ.Ε. του παραδείγματος εξαντλούσε και τα τρία όρια σε ολόκληρο το έτος, θα εισέπραττε 3.192,87€ μικτά και 2.460,53€ καθαρά. Οι ετήσιες τακτικές αποδοχές του, στους δώδεκα μισθούς που ισχύουν στο Δημόσιο, είναι 14.136€. Δηλαδή το απόλυτο ταβάνι της υπερωριακής απασχόλησης προσθέτει λίγο πάνω από το 22% του ετήσιου μισθού, και μόνο αν εγκριθεί το σύνολο των ωρών και υπάρχει πίστωση για όλες.

Πού σταματά αυτός ο πίνακας

Δύο επιφυλάξεις που δεν πρέπει να σβηστούν για λόγους ευκολίας.

Ο πίνακας των μισθολογικών κλιμακίων αφορά το γενικό μισθολόγιο. Ένστολοι, ιατροί του Ε.Σ.Υ., πανεπιστημιακοί και δικαστικοί λειτουργοί αμείβονται με ειδικά μισθολόγια, όπου τόσο ο βασικός μισθός όσο και το καθεστώς των πρόσθετων αμοιβών ρυθμίζονται από άλλες διατάξεις. Οι εφημερίες των γιατρών, ειδικότερα, δεν είναι υπερωρίες του άρθρου 20.

Η απαλλαγή των προσαυξήσεων από ασφαλιστικές εισφορές που θεσπίστηκε το 2025 για τον ιδιωτικό τομέα με το άρθρο 41 του Ν.5184/2025 αφορά ρητά τις προσαυξήσεις του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου. Η υπερωριακή αποζημίωση του Δημοσίου δεν πηγάζει από εκεί, οπότε η διάταξη κατά πάσα πιθανότητα δεν την αφορά — και δεν τη χρειάζεται, αφού η δική της απαλλαγή του 2018 είναι ήδη ευρύτερη. Ρητή επιβεβαίωση ή απόρριψη του σημείου δεν έχει εντοπιστεί σε εγκύκλιο.

Συχνές ερωτήσεις

Συμπέρασμα

Το άρθρο 20 του Ν.4354/2015 δεν είναι μια παραλλαγή του ιδιωτικού καθεστώτος. Είναι διαφορετικό σύστημα, με χαμηλότερη βάση υπολογισμού, ήπιους συντελεστές, αυστηρά ποσοτικά όρια και μια διαδικασία έγκρισης που περνά από το ΦΕΚ. Το αντιστάθμισμα, η πλήρης απαλλαγή από ασφαλιστικές εισφορές, είναι πραγματικό αλλά μικρότερο απ' όσο υπόσχεται η φήμη του.

Ο πιο χρήσιμος έλεγχος για τον υπάλληλο είναι τριπλός: ποιο είναι το μισθολογικό του κλιμάκιο, πόσες ώρες έχουν εγκριθεί για την υπηρεσία του, και αν στο εκκαθαριστικό εμφανίζεται κράτηση Μ.Τ.Π.Υ. που δεν θα έπρεπε να τον αφορά.

Πηγές και θεσμικό πλαίσιο (τελευταίος έλεγχος: Αύγουστος 2026)

• Άρθρο 20 Ν.4354/2015 (κωδικοποιημένο): ωρομίσθιο στο 1/280 του βασικού μισθού του μισθολογικού κλιμακίου, ωριαία αποζημίωση 1,00 έως 1,45 για εργασία καθ' υπέρβαση του ωραρίου, 60% και 75% για εργασία προς συμπλήρωσή του, όρια 120/96/96 ωρών ανά εξάμηνο, έγκριση με απόφαση δημοσιευμένη στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
• Εγκύκλιος Φ10042/οικ.13567/329/8.6.2018 (Υπουργείο Εργασίας, ΑΔΑ 7ΑΛ2465Θ1Ω-Α46): οι αποζημιώσεις του άρθρου 20 δεν έχουν χαρακτήρα τακτικών αποδοχών και δεν υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές, κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 Ν.4387/2016. Ισχύς από 1/7/2018.
• Άρθρο 27 π.δ. 422/1981 (ΦΕΚ Α΄ 114/4.5.1981): κράτηση 2% υπέρ Μ.Τ.Π.Υ. επί των πρόσθετων αμοιβών, εφόσον ο δικαιούχος είναι μέτοχος του Ταμείου.
• Ν.4254/2014, υποπαρ. ΙΑ.3 παρ. 2 περ. ιστ΄ και ιζ΄ (ΦΕΚ Α΄ 85/7.4.2014): κατάργηση της κράτησης 1% των μη μετόχων, με ισχύ από 1/1/2015.
• Άρθρο 1 υποπαρ. Γ1 Ν.4093/2012: κατάργηση δώρων εορτών και επιδόματος αδείας στο Δημόσιο, εξ ου και οι δώδεκα μισθοί του ετήσιου υπολογισμού.

Σχετικά εργαλεία και άρθρα

• Υπολογισμός Υπερωριών, Νυχτερινών & Αργιών: Επίλεξε «Δημόσιος υπάλληλος», κατηγορία και κλιμάκιο για μικτά και ενδεικτικά καθαρά.
• Υπερωρίες, Νυχτερινά & Αργίες 2026: Το αντίστοιχο καθεστώς του ιδιωτικού τομέα, με τις προσαυξήσεις 20%, 40% και 75%.
• Υπολογισμός Μισθού Δημοσίων Υπαλλήλων: Βασικός μισθός ανά κλιμάκιο, επιδόματα και μηνιαίες κρατήσεις.
• Προαιρετικό Μ.Τ.Π.Υ. σε Ο.Τ.Α. και Ν.Π.Δ.Δ.: Ποιος είναι μέτοχος του Ταμείου και ποιος όχι.
• Καθαρός Μισθός Δημοσίου Υπαλλήλου 2026: Πώς διαμορφώνονται οι τακτικές αποδοχές πάνω στις οποίες κάθεται η υπερωρία.