Ο φόρος εισοδήματος στην Ελλάδα είναι προοδευτικός και εφαρμόζεται σε φέτες. Για το 2026 η κλίμακα μισθωτών και συνταξιούχων ορίζει 9% για τα πρώτα 10.000€, 20% από 10.000€ έως 20.000€, 26% από 20.000€ έως 30.000€, 34% από 30.000€ έως 40.000€, 39% από 40.000€ έως 60.000€ και 44% για ό,τι υπερβαίνει τα 60.000€. Κάθε φέτα φορολογείται μόνο με τον δικό της συντελεστή.
Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα το ξεκαθαρίζει. Με φορολογητέο εισόδημα 35.000€ δεν πληρώνεις 34% σε όλο το ποσό. Πληρώνεις 9% στα πρώτα 10.000€, 20% στα επόμενα 10.000€, 26% στα επόμενα 10.000€ και 34% μόνο στα τελευταία 5.000€. Ο υπολογιστής παραπάνω δείχνει ακριβώς αυτόν τον επιμερισμό, γραμμή προς γραμμή.
Μέσος έναντι οριακού συντελεστή
Οι δύο αριθμοί απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα, και η σύγχυσή τους οδηγεί σε λάθος αποφάσεις. Ο οριακός συντελεστής είναι το ποσοστό με το οποίο θα φορολογηθεί το επόμενο ευρώ που θα κερδίσεις — ο συντελεστής του ανώτατου κλιμακίου στο οποίο φτάνεις. Ο μέσος συντελεστής είναι ο συνολικός φόρος διά το φορολογητέο εισόδημα, και είναι πάντα χαμηλότερος. Στα 35.000€ ο οριακός είναι 34%, αλλά ο μέσος κινείται κοντά στο 20%. Όταν αξιολογείς μια αύξηση ή υπερωρίες, σημασία έχει ο οριακός.
Η μείωση φόρου και τα τέκνα
Αυτό που στην καθομιλουμένη λέγεται «αφορολόγητο» είναι στην πραγματικότητα μείωση φόρου, που αφαιρείται από τον φόρο τον οποίο παράγει η κλίμακα: 777€ χωρίς τέκνα, 900€ με ένα τέκνο, 1.120€ με δύο και 1.340€ με τρία. Πάνω από τα 12.000€ εισοδήματος η μείωση περιορίζεται σταδιακά κατά 20€ ανά 1.000€. Αν η κλίμακα βγάλει φόρο μικρότερο από τη μείωση, ο τελικός φόρος μηδενίζεται — γι’ αυτό ακριβώς τα χαμηλά εισοδήματα και οι μερικώς απασχολούμενοι συχνά δεν πληρώνουν φόρο.
Μισθωτοί, συνταξιούχοι και νέοι εργαζόμενοι
Οι συνταξιούχοι χρησιμοποιούν την ίδια κλίμακα και την ίδια μείωση φόρου με τους μισθωτούς. Δύο πράγματα διαφέρουν: δεν έχουν τις ηλικιακές ελαφρύνσεις των νέων, και η σύνταξη καταβάλλεται 12 φορές τον χρόνο αντί για 14, οπότε η μηνιαία παρακράτηση επιμερίζεται διαφορετικά παρότι ο ετήσιος φόρος είναι ίδιος. Οι μισθωτοί έως 25 ετών δεν πληρώνουν φόρο για τα πρώτα 20.000€, ενώ όσοι είναι 26–30 ετών φορολογούνται με 9% αντί για 20% στο δεύτερο κλιμάκιο (Ν.5162/2024).