Ο φόρος εισοδήματος στην Ελλάδα είναι προοδευτικός και εφαρμόζεται σε φέτες. Για φορολογούμενο χωρίς εξαρτώμενα τέκνα, η κλίμακα μισθωτών και συνταξιούχων του 2026 ορίζει 9% για τα πρώτα 10.000€, 20% από 10.000€ έως 20.000€, 26% από 20.000€ έως 30.000€, 34% από 30.000€ έως 40.000€, 39% από 40.000€ έως 60.000€ και 44% για ό,τι υπερβαίνει τα 60.000€. Με τέκνα οι μεσαίοι συντελεστές είναι χαμηλότεροι, και από τέσσερα τέκνα και πάνω τα πρώτα 20.000€ φορολογούνται με μηδέν. Κάθε φέτα φορολογείται μόνο με τον δικό της συντελεστή.
Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα το ξεκαθαρίζει. Πάρε φορολογητέο εισόδημα 35.000€, για φορολογούμενο χωρίς εξαρτώμενα τέκνα. Δεν πληρώνεις 34% σε όλο το ποσό. Πληρώνεις 9% στα πρώτα 10.000€, 20% στα επόμενα 10.000€, 26% στα επόμενα 10.000€ και 34% μόνο στα τελευταία 5.000€. Με τέκνα οι τρεις πρώτοι συντελεστές θα ήταν χαμηλότεροι, και ο υπολογιστής παραπάνω δείχνει ακριβώς αυτόν τον επιμερισμό, γραμμή προς γραμμή.
Μέσος έναντι οριακού συντελεστή
Οι δύο αριθμοί απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα, και η σύγχυσή τους οδηγεί σε λάθος αποφάσεις. Ο οριακός συντελεστής είναι το ποσοστό με το οποίο θα φορολογηθεί το επόμενο ευρώ που θα κερδίσεις — ο συντελεστής του ανώτατου κλιμακίου στο οποίο φτάνεις. Ο μέσος συντελεστής είναι ο συνολικός φόρος διά το φορολογητέο εισόδημα, και είναι πάντα χαμηλότερος. Στα 35.000€ ο οριακός είναι 34%, αλλά ο μέσος κινείται κοντά στο 20%. Όταν αξιολογείς μια αύξηση ή υπερωρίες, σημασία έχει ο οριακός.
Η μείωση φόρου και τα τέκνα
Αυτό που στην καθομιλουμένη λέγεται «αφορολόγητο» είναι στην πραγματικότητα μείωση φόρου, που αφαιρείται από τον φόρο τον οποίο παράγει η κλίμακα: 777€ χωρίς τέκνα, 900€ με ένα τέκνο, 1.120€ με δύο και 1.340€ με τρία. Πάνω από τα 12.000€ εισοδήματος η μείωση περιορίζεται σταδιακά κατά 20€ ανά 1.000€. Αν η κλίμακα βγάλει φόρο μικρότερο από τη μείωση, ο τελικός φόρος μηδενίζεται — γι’ αυτό ακριβώς τα χαμηλά εισοδήματα και οι μερικώς απασχολούμενοι συχνά δεν πληρώνουν φόρο.
Τα τέκνα αλλάζουν τους συντελεστές, όχι μόνο τη μείωση
Αυτό είναι το κομμάτι της μεταρρύθμισης του 2026 που παραβλέπεται συχνότερα, και αξίζει περισσότερα χρήματα από τη μείωση φόρου. Τα εξαρτώμενα τέκνα δεν ανεβάζουν απλώς τη μείωση — ρίχνουν τους ίδιους τους συντελεστές της κλίμακας. Στο δεύτερο κλιμάκιο, από 10.000€ έως 20.000€, ο συντελεστής πέφτει από 20% χωρίς τέκνα σε 18% με ένα, 16% με δύο και 9% με τρία. Στο τρίτο κλιμάκιο, από 20.000€ έως 30.000€, πέφτει από 26% σε 24%, 22% και 20%, και συνεχίζει να μειώνεται κατά δύο μονάδες για κάθε επιπλέον τέκνο. Από τέσσερα τέκνα και πάνω, τα πρώτα 20.000€ του εισοδήματος φορολογούνται με μηδενικό συντελεστή. Οι δύο μηχανισμοί εφαρμόζονται αθροιστικά: οι χαμηλότεροι συντελεστές προέρχονται από το άρθρο 15 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, η μείωση φόρου από το άρθρο 16, και η πολύτεκνη οικογένεια παίρνει και τα δύο.
Μισθωτοί, συνταξιούχοι και νέοι εργαζόμενοι
Οι συνταξιούχοι χρησιμοποιούν την ίδια κλίμακα και την ίδια μείωση φόρου με τους μισθωτούς. Τρία πράγματα διαφέρουν. Δεν έχουν τις ηλικιακές ελαφρύνσεις των νέων. Η σύνταξη καταβάλλεται 12 φορές τον χρόνο αντί για 14, οπότε η μηνιαία παρακράτηση επιμερίζεται διαφορετικά παρότι ο ετήσιος φόρος είναι ίδιος. Και η κράτηση που μετατρέπει τη μικτή σύνταξη σε φορολογητέο εισόδημα είναι η εισφορά υγειονομικής περίθαλψης 6%, όχι ο συντελεστής ΕΦΚΑ 13,37% που ισχύει στους μισθούς. Οι μισθωτοί έως 25 ετών δεν πληρώνουν φόρο για τα πρώτα 20.000€, ενώ όσοι είναι 26–30 ετών φορολογούνται με 9% αντί για 20% στο δεύτερο κλιμάκιο — και τα δύο βάσει του άρθρου 3 του ν.5246/2025 (ΦΕΚ Α΄ 198/11.11.2025), που αντικατέστησε το άρθρο 15 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος.