Δικαιώματα Συμβασιούχου ΣΟΧ: Τι Δικαιούσαι και Τι Όχι

Ο συμβασιούχος ΣΟΧ ζει ταυτόχρονα κάτω από δύο νομικά καθεστώτα. Η κανονική του άδεια υπολογίζεται με την εργατική νομοθεσία, σαν να δούλευε σε ιδιωτική επιχείρηση. Η αναρρωτική του άδεια όμως κρίνεται με τον Υπαλληλικό Κώδικα, σαν να ήταν δημόσιος υπάλληλος. Από αυτή τη διπλή υπαγωγή γεννιέται η μεγαλύτερη σύγχυση γύρω από τα δικαιώματα του συμβασιούχου.

Η βάση βρίσκεται στο άρθρο 89 του π.δ. 410/1988, τον κώδικα του προσωπικού ιδιωτικού δικαίου του Δημοσίου: όπου ο κώδικας δεν ορίζει διαφορετικά, εφαρμόζονται συμπληρωματικά οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας. Παρακάτω αναλύεται τι σημαίνει αυτό στην πράξη, ξεχωριστά για όσα δικαιούστε και για όσα δεν δικαιούστε.

Τι δικαιούται ο συμβασιούχος ΣΟΧ

Ο κατάλογος είναι μεγαλύτερος από όσο υποθέτουν οι περισσότεροι. Ο ΙΔΟΧ δεν είναι εργαζόμενος δεύτερης κατηγορίας ως προς τις τρέχουσες αποδοχές του.

• Το ενιαίο μισθολόγιο. Το άρθρο 7 του Ν. 4354/2015 υπάγει ρητά τους υπαλλήλους ορισμένου χρόνου, οπότε ο βασικός μισθός βγαίνει από το ίδιο μισθολογικό κλιμάκιο με τον μόνιμο.
• Οικογενειακή παροχή, με την ίδια κλίμακα: 70€ για ένα τέκνο, 120€ για δύο, 170€ για τρία.
• Ανθυγιεινό επίδομα. Η ΚΥΑ οικ.2/7612/ΔΕΠ (ΦΕΚ Β΄ 1401/24.3.2025) αναφέρει ονομαστικά τους ΙΔΟΧ των ΟΤΑ Α΄ βαθμού στο πεδίο εφαρμογής της.
• Κύρια και επικουρική σύνταξη, με 6,67% και 3,00% αντίστοιχα. Ο χρόνος ασφάλισης μετράει κανονικά.
• Επίδομα ανεργίας μετά τη λήξη, επειδή ο ΙΔΟΧ πληρώνει τις συνεισπραττόμενες εισφορές ΔΥΠΑ που ο μόνιμος δεν πληρώνει ποτέ.

Πόσα από όλα αυτά καταλήγουν στην τσέπη το αναλύει ο μισθός ΣΟΧ του συμβασιούχου, όπου φαίνεται και το παράδοξο: στο ίδιο κλιμάκιο, ο συμβασιούχος κρατά περισσότερα από τον μόνιμο.

Η άδεια του οκτάμηνου: 13 ημέρες, όχι 20

Η κανονική άδεια δεν χορηγείται ολόκληρη επειδή η σύμβαση δεν καλύπτει ολόκληρο το έτος. Χορηγείται αναλογικά προς τους μήνες απασχόλησης, με βάση τις 20 εργάσιμες ημέρες του πενθημέρου.

Στο οκτάμηνο η ακριβής αναλογία δίνει 13,33 ημέρες. Ο εργαζόμενος παίρνει 13 πλήρεις ημέρες και το κλάσμα που περισσεύει αποτιμάται σε χρήμα με την τελική εξόφληση. Σε εξαήμερη απασχόληση οι ημέρες γίνονται 16.

Εδώ υπάρχει μια λεπτομέρεια που αλλάζει την εικόνα. Στον ιδιωτικό τομέα, μαζί με τις αποδοχές αδείας καταβάλλεται και επίδομα αδείας. Στο Δημόσιο το επίδομα αδείας καταργήθηκε με τον Ν. 4093/2012 και δεν έχει επανέλθει για κανέναν, ούτε για τους συμβασιούχους. Ο ΙΔΟΧ παίρνει τις αποδοχές των ημερών του, τίποτε παραπάνω.

Αν η άδεια δεν ληφθεί μέχρι τη λήξη, οι αποδοχές της οφείλονται κανονικά:

Η λήξη σύμβασης ορισμένου χρόνου αναφέρεται ρητά ως περίπτωση λύσης της σχέσης εργασίας, οπότε η αποζημίωση μη ληφθείσας άδειας οφείλεται χωρίς να εξετάζεται ο τρόπος αποχώρησης.

Η αναρρωτική άδεια και το κατώφλι των έξι μηνών

Στην αναρρωτική άδεια το καθεστώς αλλάζει: εφαρμόζεται ο Υπαλληλικός Κώδικας κατά παραπομπή, όχι η εργατική νομοθεσία. Το άρθρο 55 παρ. 2 του Ν. 3528/2007 δίνει βραχυχρόνιες αναρρωτικές άδειες έως οκτώ ημέρες τον χρόνο με βεβαίωση θεράποντος ιατρού, από τις οποίες δύο, μη συνεχόμενες, χορηγούνται με απλή υπεύθυνη δήλωση.

Και εδώ είναι η παγίδα: ο υπάλληλος με χρόνο υπηρεσίας κάτω των έξι μηνών δικαιούται μόνο αυτές τις βραχυχρόνιες άδειες. Ό,τι χρειαστεί πέραν αυτών χορηγείται χωρίς αποδοχές.

Μια οκτάμηνη σύμβαση διαρκεί μόλις δύο μήνες πάνω από αυτό το κατώφλι. Όποιος αρρωστήσει σοβαρά τον τρίτο ή τον τέταρτο μήνα βρίσκεται με οκτώ ημέρες κάλυψης και τίποτε άλλο, τη στιγμή που ο μόνιμος συνάδελφος δίπλα του έχει πλήρες δικαίωμα αναρρωτικής με αποδοχές. Η διαφορά δεν είναι μισθολογική, είναι διαφορά ασφάλειας.

Τι δεν δικαιούται ο συμβασιούχος

Τέσσερα πράγματα λείπουν, και όλα συνδέονται με το ασφαλιστικό πακέτο ΚΠΚ 101 που περιγράφει η εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 7/2023.

Εφάπαξ. Δεν γίνεται κράτηση Τ.Π.Δ.Υ., άρα δεν θεμελιώνεται δικαίωμα. Ένας ΠΕ συμβασιούχος γλιτώνει 837,76€ κρατήσεων Τ.Π.Δ.Υ. και Μ.Τ.Π.Υ. σε ένα οκτάμηνο, ποσό που ο μόνιμος πληρώνει και μετατρέπει σε μελλοντική παροχή.

Μέρισμα Μ.Τ.Π.Υ. Ο Οδηγός Κρατήσεων του Μετοχικού Ταμείου κατατάσσει τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου αορίστου ή ορισμένου χρόνου στον πίνακα των μη μετόχων, βάσει των άρθρων 26-27 του π.δ. 422/1981.

Δώρα Χριστουγέννων και Πάσχα. Καταργήθηκαν για το σύνολο του Δημοσίου με τον Ν. 4093/2012. Ο ΙΔΟΧ παίρνει τόσους μισθούς όσοι είναι οι μήνες της σύμβασης.

Αποζημίωση απόλυσης. Η σύμβαση ορισμένου χρόνου λύεται αυτοδικαίως με τη συμπλήρωση του συμφωνημένου χρόνου. Δεν υπάρχει καταγγελία, οπότε δεν γεννιέται και αποζημίωση καταγγελίας, σε αντίθεση με ό,τι ισχύει στην απόλυση εργαζομένου αορίστου χρόνου.

Μονιμοποίηση: τι λέει το Σύνταγμα και τι έκρινε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Η παράγραφος 8 του άρθρου 103 του Συντάγματος, όπως προστέθηκε με την αναθεώρηση του 2001, απαγορεύει τη μετατροπή σύμβασης ορισμένου χρόνου σε αορίστου στον δημόσιο τομέα. Πρόκειται για συνταγματικό φραγμό, όχι για διοικητική πρακτική που αλλάζει με εγκύκλιο.

Το π.δ. 164/2004, που ενσωμάτωσε την οδηγία 1999/70/ΕΚ, θέτει όρια στις διαδοχικές συμβάσεις και προβλέπει κυρώσεις όταν αυτά παραβιάζονται. Η κύρωση όμως δεν είναι μονιμοποίηση: το άρθρο 7 δίνει αποζημίωση, ίση με εκείνη που θα λάμβανε ο εργαζόμενος αν καταγγελλόταν σύμβαση αορίστου χρόνου.

Οι ερμηνείες διίστανται και η υπόθεση παραμένει ανοιχτή. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την απόφαση C-760/18 της 11ης Φεβρουαρίου 2021, έκρινε ότι η συνταγματική απαγόρευση δεν αρκεί από μόνη της για να δικαιολογήσει την απουσία αποτελεσματικών μέτρων κατά της κατάχρησης διαδοχικών συμβάσεων. Μέρος της νομικής κοινότητας διάβασε την απόφαση ως άνοιγμα προς τη μονιμοποίηση. Ο Άρειος Πάγος, με την απόφαση 104/2022, κράτησε τη γραμμή: καμία μετατροπή σε αορίστου, με την αποζημίωση του άρθρου 7 να θεωρείται επαρκές μέτρο προστασίας.

Στην πράξη σήμερα, η προσδοκία μονιμοποίησης μέσω δικαστικής οδού δεν έχει έρεισμα στη νομολογία του ανώτατου δικαστηρίου. Η ρεαλιστική αξίωση είναι χρηματική.

Παράδειγμα: η τελική εξόφληση ενός οκταμήνου

Εργαζόμενος καθαριότητας σε δήμο, κατηγορία Υ.Ε., πρώτο κλιμάκιο, με ανθυγιεινό επίδομα κατηγορίας Β΄. Τα μικτά του είναι 1.085€ και δεν πρόλαβε να πάρει καθόλου άδεια.

• Ημερομίσθιο: 1.085€ ÷ 25 = 43,40€
• Αποδοχές 13 ημερών αδείας: 564,20€
• Επίδομα αδείας: 0€, καταργημένο στο Δημόσιο
• Αποζημίωση απόλυσης: 0€, η σύμβαση έληξε αυτοδικαίως

Αν η άδεια δεν χορηγήθηκε με υπαιτιότητα της υπηρεσίας, το ποσό των αποδοχών διπλασιάζεται και φτάνει τα 1.128,40€. Η διάκριση αυτή είναι η μόνη περίπτωση όπου ο λόγος της μη χορήγησης έχει σημασία.

Συχνές Ερωτήσεις

Συμπέρασμα

Τα δικαιώματα του συμβασιούχου ΣΟΧ δεν είναι ούτε τα πλήρη δικαιώματα του μονίμου ούτε το κενό που φοβούνται πολλοί. Στις τρέχουσες αποδοχές η εξίσωση είναι σχεδόν πλήρης: ίδιο μισθολόγιο, ίδια επιδόματα, αναλογική άδεια, κανονική ασφάλιση. Στη μακροπρόθεσμη προστασία λείπουν το εφάπαξ, το μέρισμα και, κυρίως, η κάλυψη σε σοβαρή ασθένεια πριν συμπληρωθεί εξάμηνο υπηρεσίας.

Το σημείο που αξίζει προσοχή πριν τη λήξη είναι η άδεια. Ημέρες που δεν λήφθηκαν οφείλονται σε χρήμα και ξεχνιούνται εύκολα μέσα στη διαδικασία της αποχώρησης, ενώ πρόκειται για ποσά από 478€ έως 641€ ανάλογα με την κατηγορία εκπαίδευσης, και διπλάσια αν η μη χορήγηση βαρύνει την υπηρεσία.