Νέος Εργασιακός Νόμος 5239/2025: 6 Αλλαγές που Πρέπει να Ξέρει Κάθε Εργαζόμενος

Νέος Εργασιακός Νόμος 5239/2025: 6 Αλλαγές που Πρέπει να Ξέρει Κάθε Εργαζόμενος

Τον Οκτώβριο του 2025 ψηφίστηκε ο Νόμος 5239/2025 «Δίκαιη Εργασία για Όλους» (ΦΕΚ Α΄ 178/17.10.2025) — ο νέος εργασιακός νόμος που αλλάζει σημαντικές παραμέτρους της καθημερινής σχέσης εργοδότη-εργαζόμενου. Από το 13ωρο με έναν μόνο εργοδότη ως το δικαίωμα αποσύνδεσης, οι ρυθμίσεις αφορούν άμεσα εκατοντάδες χιλιάδες εργαζόμενους σε όλη τη χώρα.

Δεν πρόκειται για ήσσονες τεχνικές ρυθμίσεις στο περιθώριο κάποιου πολυνομοσχεδίου. Ο Ν. 5239/2025 ανασχεδιάζει τον πυρήνα της εργασιακής σχέσης: πόσες ώρες εργάζεσαι, πώς αμείβεσαι, τι ευελιξία έχεις, και — σπουδαίο αυτό — τι συμβαίνει αν πεις «όχι».

1. Το 13ωρο αλλάζει μορφή — πλέον με έναν μόνο εργοδότη

Το νομικό πλαίσιο για την εργασία έως 13 ωρών την ημέρα υπήρχε και πριν, αλλά με έναν κρίσιμο περιορισμό: ο εργαζόμενος έπρεπε να εργάζεται ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικούς εργοδότες για να αθροίσει αυτές τις ώρες. Ο Ν. 5239/2025 καταργεί αυτή την προϋπόθεση. Πλέον, είναι νόμιμο να εργαστεί κανείς έως 13 ώρες ημερησίως στον ίδιο εργοδότη.

Η δομή του 13ωρου είναι σαφής στο νόμο: 8 ώρες κανονικό ωράριο + 1 ώρα υπερεργασία (με προσαύξηση 20%) + έως 4 ώρες υπερωρία (με προσαύξηση 40%). Για κάθε επιπλέον ώρα πάνω από τις 8, ο εργαζόμενος αμείβεται υψηλότερα.

Ένα πρακτικό παράδειγμα: εργαζόμενος με ωρομίσθιο 10€ που κάνει 11 ώρες αντί 8 θα λάβει: 80€ (8 κανονικές) + 12€ (1 ώρα υπερεργασία ×1,20) + 12€ (1 ώρα υπερωρία ×1,40) = 104€ αντί 80€. Η διαφορά δεν είναι αμελητέα σε μηνιαία βάση.

Τα ανώτατα όρια που παραμένουν αμετάβλητα: εβδομαδιαία εργασία 48 ωρών κατά μέσο όρο σε τετράμηνη βάση και ετήσιο ανώτατο όριο υπερωριών 150 ωρών. Κρίσιμο: το 13ωρο δεν μπορεί να εφαρμόζεται καθημερινά — απαιτείται 11ωρη ανάπαυση μεταξύ βαρδιών και ισχύει για έκτακτες ανάγκες, με ανώτατο όριο 37 ημέρες ετησίως.

2. Υπερωρίες για εργαζόμενους σε βάρδιες — για πρώτη φορά νόμιμα

Εδώ ο Ν. 5239/2025 διορθώνει μια χρόνια αδικία. Οι εργαζόμενοι σε συστήματα εκ περιτροπής απασχόλησης (βάρδιες) δεν μπορούσαν μέχρι τώρα να αμειφθούν με την προσαύξηση υπερωρίας για τυχόν επιπλέον ώρες. Η υπερωριακή αμοιβή ήταν ρύθμιση που αφορούσε αποκλειστικά τους εργαζόμενους σε σταθερό ωράριο.

Με τη νέα νομοθεσία, οι εργαζόμενοι σε βάρδιες μπορούν να παρέχουν υπερωριακή εργασία και να αμείβονται με προσαύξηση 40% για κάθε ώρα πέραν του ωραρίου τους. Ο εργαζόμενος μπορεί να αρνηθεί — χωρίς κυρώσεις.

Αυτή η αλλαγή αφορά άμεσα εργαζόμενους σε βιομηχανία, νοσοκομεία, εστίαση, τουρισμό, logistics και call centers — τομείς όπου το σύστημα βαρδιών είναι ο κανόνας, όχι η εξαίρεση. Μέχρι σήμερα, εκείνος που έμενε επιπλέον ώρες για να καλύψει κενό συναδέλφου αμειβόταν ακριβώς το ίδιο με αυτόν που έφευγε στην ώρα του.

3. Τετραήμερη εργασία — η ευελιξία αποκτά νομικό πλαίσιο

Η τετραήμερη εβδομάδα είχε συζητηθεί πολύ στην Ελλάδα. Ο Ν. 5239/2025 την κωδικοποιεί ρητά ως αναγνωρισμένο εργασιακό σχήμα, αποσαφηνίζοντας τους κανόνες για εργοδότες και εργαζόμενους.

Η βασική αρχή: αντί για 5 ημέρες × 8 ώρες (40 ώρες εβδομαδιαίως), ο εργαζόμενος μπορεί να εργάζεται 4 ημέρες με πυκνότερο πρόγραμμα, χωρίς μείωση αποδοχών. Το συνολικό εβδομαδιαίο ωράριο δεν αλλάζει — αλλάζει μόνο η κατανομή του.

Η επιλογή αυτή δεν είναι μονομερές δικαίωμα αξίωσης του εργαζόμενου. Αιτείται, εξετάζεται από τον εργοδότη ανάλογα με τις λειτουργικές ανάγκες, και εφαρμόζεται με συμφωνία. Στην πράξη, λειτουργεί καλύτερα σε επιχειρήσεις με αυτόνομες θέσεις εργασίας — λιγότερο σε εστίαση ή λιανεμπόριο με σταθερές βάρδιες.

Από εργοδοτική σκοπιά, η τετραήμερη μπορεί να βοηθά στη διακράτηση προσωπικού, ειδικά σε κλάδους με έντονο ανταγωνισμό προσλήψεων.

4. Γρήγορη πρόσληψη χωρίς γραφειοκρατική αναμονή

Η γνωστοποίηση πρόσληψης στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ ήταν πάντα υποχρέωση του εργοδότη — και παραμένει. Αυτό που αλλάζει με τον Ν. 5239/2025 είναι η λογική της προθεσμίας σε περιπτώσεις επείγουσας ή έκτακτης ανάγκης στελέχωσης.

Στον τουρισμό, στις κατασκευές, στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, το πρόβλημα ήταν πάντα το ίδιο: ο εργοδότης χρειαζόταν κάποιον άμεσα, αλλά η υποχρεωτική εκ των προτέρων γνωστοποίηση λειτουργούσε ανασταλτικά. Ο νέος νόμος εισάγει πιο ευέλικτα πλαίσια για επείγουσες προσλήψεις, μειώνοντας το διοικητικό εμπόδιο χωρίς να καταργεί την υποχρεωτική καταγραφή.

Για τον εργαζόμενο, αυτό σημαίνει ότι δεν πρέπει να ξεκινά εργασία χωρίς να γνωρίζει αν καταχωρίστηκε στο ΕΡΓΑΝΗ. Το δικαίωμα να ζητήσει επίσημη επιβεβαίωση της σχέσης εργασίας δεν θίγεται.

5. Δικαίωμα αποσύνδεσης — το τέλος του «πάντα διαθέσιμος»

Η τηλεργασία έχει θολώσει τα σύνορα μεταξύ εργασίας και προσωπικού χρόνου. Ο Ν. 5239/2025 θεσπίζει το «δικαίωμα αποσύνδεσης»: ο εργαζόμενος δεν υποχρεούται να ανταποκρίνεται σε επαγγελματικές επικοινωνίες εκτός ωραρίου — email, μηνύματα, κλήσεις.

Στην πράξη: αν λάβετε email από τον προϊστάμενό σας στις 22:00 Παρασκευή, δεν έχετε νόμιμη υποχρέωση να απαντήσετε πριν τη Δευτέρα. Και η μη απάντηση δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λόγος αρνητικής αξιολόγησης ή πειθαρχικής διαδικασίας.

Η Ελλάδα ακολουθεί έτσι πρωτοπόρες ευρωπαϊκές χώρες — Γαλλία (2016), Ιταλία, Ισπανία — που νομοθέτησαν αυτό το δικαίωμα χρόνια νωρίτερα. Για τους εργαζόμενους σε τηλεργασία, αυτή είναι η σημαντικότερη πρακτική αλλαγή, γιατί κάνει τα όρια ρητά — όχι εξαρτημένα από την «κουλτούρα» της εκάστοτε εταιρείας.

6. Αρνείσαι υπερωρία; Δεν μπορείς να απολυθείς γι' αυτό

Ίσως η πιο ουσιαστική ρύθμιση: ο Ν. 5239/2025 ορίζει ρητά ότι η άρνηση εργαζόμενου να παράσχει υπερωριακή εργασία δεν αποτελεί λόγο απόλυσης ή οποιασδήποτε βλαπτικής μεταβολής της σύμβασής του.

Μέχρι τώρα, η προστασία αυτή υπήρχε θεωρητικά, αλλά η ασαφής νομοθεσία άφηνε χώρο σε αυθαίρετες ερμηνείες. Τώρα, η κωδικοποίηση είναι ρητή: ο εργαζόμενος λέει «όχι» στην υπερωρία, και αυτό δεν μπορεί να του στοιχίσει τη θέση του ούτε να αποτελέσει ενδείξεις στην επόμενη αξιολόγησή του.

Αφορά το σύνολο των μισθωτών πλήρους και μερικής απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα. Παρέχει νομικό έρεισμα σε εκείνους που αντιμετωπίζουν άτυπες πιέσεις για «εθελοντικές» υπερωρίες — μια ευρέως διαδεδομένη πρακτική σε πολλούς κλάδους.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη

Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις σημαντικότερες αλλαγές σε σχέση με αυτό που ίσχυε πριν:

Αν εργάζεστε σε βάρδιες, ελέγξτε αν ο εργοδότης εφαρμόζει πλέον την προσαύξηση στις επιπλέον ώρες. Αν κάνετε τηλεργασία, η επικοινωνία εκτός ωραρίου έχει πλέον διαφορετικές νομικές συνέπειες. Και αν σας ζητούν υπερωρία που δεν θέλετε να κάνετε, ο νόμος — για πρώτη φορά με ρητή διατύπωση — είναι με το μέρος σας.

Συμπέρασμα

Ο Ν. 5239/2025 δεν είναι επανάσταση. Είναι αναπροσαρμογή — επιτακτικά αναγκαία — σε μια εργασιακή πραγματικότητα που έχει μεταβληθεί βαθιά: τηλεργασία, βάρδιες, ψηφιακά εργαλεία, πολλαπλές πηγές εισοδήματος. Αυτό που αξίζει να κρατήσετε: τα νέα δικαιώματα υπάρχουν μόνο αν τα γνωρίζετε και τα διεκδικείτε.

Σχετικά άρθρα

• Πώς Πληρώνονται Υπερωρίες, Νυχτερινά, Κυριακές & Αργίες: Αναλυτικός οδηγός αμοιβών για εργαζόμενους
• ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ 2026: Πλήρης Οδηγός: Ψηφιακή καταγραφή εργασίας και γνωστοποίηση προσλήψεων
• Άδειες Εργαζομένων στην Ελλάδα: Δικαιώματα & Διαδικασίες: Τύποι αδειών και πώς υπολογίζονται
• Αποζημίωση Απόλυσης: Με ή Χωρίς Προειδοποίηση: Τι δικαιούσαι αν χάσεις τη δουλειά σου